Tijdens een van onze vele vakantieritjes in Luxemburg, wijst mijn vrouw mij op een bord dat verwijst naar de Amerikaanse begraafplaats. Bij aankomst blijken wij de enige bezoekers te zijn. De parkeerplaats is leeg, op een paar auto’s van de locale plantsoenendienst na. Het hekwerk voorzien van een vergulde krans en twee adelaars en nodigt uit tot entree.
 
Voor de zoveelste keer zet ik mijn voeten op “Foreign American Soil”. Nadat ik door de poort ben gewandeld, valt mijn oog op de Tablets Of The Missing (de wand der vermisten), die de honderden namen bevat van de tot op heden vermiste Amerikanen.

Bovenaan deze wand staat de tekst - Here Are Recorded The Names Of Americans Who Gave Their Lives In The Service Of Their Country And Who Sleep In Unknown Graves -. Na een lichte afdaling bereik ik een hekwerk waarachter duizenden, mij reeds welbekende, witte zerken staan. Twee Amerikaanse vlaggen steken hoog boven het veld uit, met op de top van elke vlaggenmast een adelaar. Telkens wanneer ik dit soort velden zie, verbaas ik mij over de schoonheid van dit soort architectuur. Mijn zoontje van vier vindt het zelfs indrukwekkend. Dit is te concluderen uit de vragen die hij stelt en de verbazing over de hoeveelheid witte paaltjes.

De begraafplaats is, zoals ik niet anders ken, perfect onderhouden. Een grasmaaier baant zich een weg tussen de zerken. Verderop is een meneer bezig om de kantjes rond de zerken af te steken en te knippen, die door de grasmaaier niet kunnen worden bereikt. Hij doet dit met een relatief kleine schaar, in de wetenschap dat hij nog menig zerk heeft te gaan. Op het linker veld staan de sproeiers aan, die er voor moeten zorgen dat het gras zijn volle kleur behoud. De randen van de grasvelden zijn afgestoken, waardoor een prachtig contrast wordt gevormd met de paden. Het gras heeft overal dezelfde hoogte en lijkt geknipt te zijn met een nagelschaartje. In een woord; adembenemend...
 
Ik ga via de rechter zijde het gras op. Vreemd genoeg staat er een zerk “alleen” en is afgeschermd met een ketting. Een beetje verbaast loop ik er naar toe en kan me daarbij niet herinneren dat ik zoiets op een andere begraafplaats heb gezien. Wanneer ik lees wie er ligt, vraag ik mezelf af waarom ik hiervan niets heb gelezen. De tekst is als volgt; George S. Patton JR, General Third Army, California Dec. 21, 1945. Ik besluit om een mooie foto te maken van deze bijzondere zerk. Op het moment dat ik op de grond zit en het knopje van het fototoestel overhaal, word ik opgeschrikt door een luid gesis. Een paar honderd liters water dreigen met forse kracht mijn richting uit te komen, als twee sproeiers die op nog geen meter afstand van mij staan, aan gaan. Ik spring op, trek mijn zoontje nog net voor de sproeiers weg en haast mij richting de paden. Een geschrokken meneer komt naar ons toe rennen met de woorden “I’m so sorry Sir! I thought that the yard was empty, so I decided to turn on our sprinkler system. I’m so sorry!”. De man is vermoedelijk de beheerder van het Luxemburg Hamm Memorial en had mij, omdat ik laag zat, gewoonweg niet gezien. Ik was nog redelijk droog, dus maakte de man duidelijk dat ik het niet zo heel erg vond.
 
Na een tijdje rondgelopen te hebben, stapten we in de auto om naar de Duitse begraafplaats in Sandweiler te gaan. Als wij daar aankomen, is de parkeerplaats vol en vies. Een donkergrijze steen met daarop de tekst “Sandweiler” duidt aan dat we in de buurt zijn. Na een aantal meters bospad bereiken we een soort gat in de muur dat toegang geeft tot het veld. De aanblik van de duizenden zwarte steentjes is triest. De begraafplaats lijkt verre van onderhouden, waarbij het gras tig centimeter hoog staat en een contrast met het pad moeilijk is te ontdekken. Later lees ik dat het onderhoud van de Duitse begraafplaatsen voornamelijk vrijwilligerswerk is. Daarbij wordt veel gebruik gemaakt van scholieren en schoolprojecten.

Dat verklaart een hoop, want ik neem niet aan dat ze iedere dag een dergelijk project organiseren. Bij de Amerikaanse begraafplaatsen bestaat het onderhoudsteam uit vaste krachten en waarschijnlijk is er meer geld beschikbaar. Onder de eerste steen die ik lees, liggen twee onbekende soldaten. Wanneer ik om me heen kijk, zie ik er meer staan met een soortgelijke tekst. Met de minuut word ik treuriger van binnen. Als op dat moment mijn andere zoontje van twee, zijn vingers brand aan een kaarsje dat bij een zerk is aangestoken, is voor mij de maat vol. Mijn zoontje huilt, wat eigenlijk wel toepasselijk is op deze locatie.
 
We verlaten de begraafplaats door het gat in de muur. Als we bij de uitgang zijn, komen ons twee op leeftijd zijnde personen tegemoet. De man groet ons met het woord ‘gutentag’. Ik groet hem beleefd terug met ‘gutentag’, en even schieten er allerlei gedachten door mijn hoofd.
 
Wanneer ik diezelfde avond naar de glasheldere Luxemburgse sterrenhemel kijk, vraag ik me ineens af wat er eigenlijk ‘gut’ was aan deze dag. Ik besef mij dat dat niet zo heel veel was, en ben blij dat ik in 2008 leef...en een gezin heb....
 
Tino Dam
© 2008 - Stichting Missing In Action (MIA)
Hamm curve.jpg Hamm eagles.jpg Hamm entrance.jpg Hamm god.jpg Hamm headstones.jpg Hamm mark.jpg Hamm overview.jpg Hamm patton.jpg Hamm row.jpg Hamm sprinkler.jpg Hamm stairs.jpg Hamm the missing.jpg Hamm tower.jpg Hamm uknown graves.jpg
 

Help Stichting Missing In Action (MIA)